هم‌چنين هر شهر درهايى دارد كه فاصلهء دو لنگهء آن ، صد فرسخ است . « 1 » از اين دو شهر ، با دو نام جابرس و جابليق ، ياد شده است ؛ دو شهر يهودى كه در افسانه‌هاى كهن يهوديان آمده است . « 2 » مهم ، آن است كه روايات ياد شده از نظر سندى ، ضعيف مىباشند و جعل در آنها بعيد نيست ؛ هر چند برخى از آنها توجيه‌پذيرند ؛ آن سان كه بر خردمند هوشيار ، پوشيده نيست . تفسير « مالِكِ يَومِ الدّينِ » « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » ؛ يعنى كسى كه در روز حساب ، زمام امور را از روى تسلط و ملك ، به دست گرفته است ؛ آن سان كه هيچ كس را ياراى ضديت در ملك او نيست : « يَوْمَ لا تَمْلِكُ نَفْسٌ لِنَفْسٍ شَيْئاً وَ الْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ » « 3 » ؛ « روزى كه كسى براى كسى ، اختيارى ندارد و در آن روز ، فرمان از آنِ خداست . » [ 1 / 506 ] امام ابو محمد ، حسن بن على عسكرى عليه السلام - آن سان كه صاحب تفسير منسوب به حضرت روايت كرده است - از اميرمؤمنان عليه السلام نقل مىكند : « يوم الدين همان روز حساب است . » نيز امام حسن عسكرى عليه السلام فرمود : « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » ؛ يعنى او قادر بر برپاساختن يوم الدين است كه همان روز حساب مىباشد ؛ توانايى پيش انداختن آن بر زمانش و تأخير انداختن آن از وقتش را دارد . او هم‌چنين در روز جزا ، مالك است ؛ بنابراين به حق ، حكم مىكند . در آن روز ، كسى كه ظلم و ستم مىكند ، مالك حكم كردن نيست ؛ آن سان كه در دنيا ، حكم در دست چنين افرادى است . » « 4 » [ 1 / 507 ] ابن جرير وابن ابى حاتم از ابن عباس نقل كرده‌اند كه وى دربارهء

--> ( 1 ) . بنگريد به : تفسير البرهان ، ج 1 ، ص 113 و 114 ؛ بصائر ، ص 510 و 511 . ( 2 ) . بنگريد به : معجم البلدان ، ج 2 ، ص 90 و 91 . ( 3 ) . انفطار ( 82 ) 19 . ( 4 ) . تفسير امام ، ص 38 .